Zamek Wawelski i jego fortyfikacje

Dzisiaj postaramy się przybliżyć odrobinę historii obronności murów i zabudowań na Zamku WawelskimWawel pierwotnie otoczony był mokradłami i licznymi odnogami Wisły – naturalnie tworzyło to warunki obronne. Według badań historycznych najstarsze z fortyfikacji drewniano-ziemnych zachowały się zaledwie szczątkowo w warstwach archeologicznych.
Datowanie ich jest dyskusyjne, zapewne fortyfikacje tego typu istniały już w czasach Wiślan, jednak te zachowane przypisujemy okresowi wczesnopiastowskiemu.

Co do murowanych obiektów, zarówno mieszkalnych, jak i obronnych, wznoszonych przed schyłkiem XIII wieku, zachowały się one fragmentarycznie i stanowią pozostałości palatium romańskiego, reliktem uznać należy też pozostałości wieży obronno-mieszkalnej romańskiej oraz mury palatium, wczesnogotyckie wraz z wieżą “Łokietkową”.

Wieże, Baszty i Mury Obronne Wawelu

Wspomniana romańska wieża obronno-mieszkalna, należy do najstarszych murowanych obiektów obronnych w naszym kraju i datowana jest na pierwszą połowę XII wieku.

Murowany obwód obronny w stylu gotyckim, wzniesiony na przełomie XIII i XIV wieku, rozbudowywany do drugiej połowy XV wieku, mimo, że utracił na przestrzeni lat wiele elementów, wyraźnie jest widoczny w zabudowie Wzgórza Wawelskiego.

Historycy przyjmują, że początkowo wzniesiono mury otaczające zamek wyższy, czyli rezydencję we wschodniej części Wzgórza Wawelskiego, następnie mury wokoło zamku niższego. Mury obwodowe zamku wyższego, kamienne, zachowane do zróżnicowanej wysokości, możemy ujrzeć w sieni wjazdowej Zamku Wawelskiego, jak również na Dziedzińcu (w elewacji skrzydła zachodniego) oraz wewnątrz budynku nr 5 i w zwiedzając wystawę „Wawel Zaginiony”, a także przy elewacji wschodniej Zamku.

Gotycki obwód obronny do dziś wyróżniają trzy baszty: Lubranka (Baszta Senatorska), Baszta Sandomierska oraz Baszta Złodziejska. Baszta Złodziejska powstała w XIV wieku. Natomiast Lubranka (zwana później Basztą Senatorską) i baszta Sandomierska dobudowane zostały za panowania Kazimierza Jagiellończyka, około połowy XV wieku. Są to unikatowe przykłady tak zwanych baszt ogniowych, czyli baszt przystosowanych do użycia broni palnej.

Obwód gotycki był podstawą obronności Wzgórza Wawelskiego do końca XVIII wieku.

Wawel był pierwszym obiektem w Krakowie, ufortyfikowanym przez Austriaków. Armia austriacka zajęła Zamek Wawelski podczas zamieszek na tle Wiosny Ludów w 1846. Oficjalną decyzją Franciszka Józefa o budowie Twierdzy Kraków 12 kwietnia 1850, na terenie Wzgórza Wawelskiego zaczęto wznosić fortyfikacje. Powstały basteje-kaponiery, które miały na celu wspieranie kleszczy: od strony ulicy Straszewskiego oraz pod Kurzą Stopką. Ta druga zachowała się w niemal niezmienionym kształcie. Stare kleszczowe wzmocnienia wybudowane przez Augusta Mocnego podwyższono i zakończono murem z krenelażem. Sąsiadujący, wschodni odcinek obwodu oraz odcinek strony południowej zachowały formę z połowy XIX wieku. Pozostałe częsci murów obwodowych przekształcono w trakcie prac konserwatorskich w XX wieku.

Baszta Sandomierska

Baszta Sandomierska – to jedna z trzech istniejących baszt na Wzgórzu Wawelskim, położona jest na jego południowo-zachodnim skraju. Obok Baszty Sandomierskiej ciągnie się wzdłuż zieleńca szeroki pas kamiennych murów obronnych, dobudowanych w okresie powojennym na fundamentach z początku XIV wieku. Znajduje się tam ujście kanału, którym konfederaci barscy dostali się na Wawel w 1772 roku.

Baszta Senatorska

Baszta Senatorska, zwana także Lubranką jest najwyższą z trzech w pełni zachowanych baszt na Wawelu. Niedługo po wybudowaniu Baszty,  podjęto decyzję o podwyższeniu jej, nakrywając ją wysokim stromym dachem. W 1534 roku połączono wieżę z południowym skrzydłem Zamku Królewskiego i przebudowano dolne kondygnacje, między innymi z przeznaczeniem na komnatę dla „młodego króla”, czyli dla  Zygmunta Augusta.

Baszta Złodziejska

Baszta Złodziejska położona jest w zachodniej części wzgórza. Wzniesiona w XIV wieku w linii gotyckiego muru obronnego. W XVI wieku wieża „kędy złoczyńcę sadzają” była wiele razy niszczona przez pożary i kilkakrotnie odnawiana. W 1853 roku została przebudowana przez Austriaków, którzy wzbogacili ją w nadbudowę na szczycie – ceglany krenelaż.

W podziemnej części Baszty Złodziejskiej zachował się loch więzienny.
Zapraszamy do nas po więcej ciekawostek związanych z naszym ulubionym wzgórzem w Krakowie – Wzgórzem Wawelskim.  Zamek Wawelski ma bardzo wiele do zaoferowania, a często my sami, będąc tuż obok, nie znamy jego historii.

Zobacz również

wejście do apartamentów królewskich na wawelu w krakowie
Odkrycia archeologiczne na Wawelu – Wyjątkowa podróż w czasie

Zamek Wawel to nie tylko majestatyczna rezydencja królów Polski, ale również miejsce pełne tajemnic i…

Czytaj więcej
Zamek Wawel
Czy Jan Paweł II odwiedził Katedrę na Wawelu?

Katedra Wawelska, położona na Wawelu w Krakowie, od wieków stanowi istotny symbol polskiej historii i…

Czytaj więcej
Katedra Wawelska
Kto jest pochowany w Katedrze na Wawelu?

Katedra Wawelska, wznosząca się nad Krakowem, to jedno z najważniejszych miejsc kultury i historii Polski.…

Czytaj więcej
Wawel
Kulinarna Podróż po okolicach Wawelu

Wawel to niezwykłe miejsce o głębokich korzeniach historycznych, które stanowi nie tylko symbol Krakowa, ale…

Czytaj więcej
wawel wieża
Wawel w literaturze: Opowieści i Legendy

Wawel to niezwykłe miejsce, które jest dumą Krakowa. Ten historyczny zamek, wznoszący się nad Wisłą,…

Czytaj więcej
Dzwon zygmunta
Dzwon Zygmunta – Legendy Katedry Wawelskiej

Katedra Wawelska: Żywa Księga Historii Katedra Wawelska, zlokalizowana na Wawelu w Krakowie, nie tylko zachwyca…

Czytaj więcej
wawel w krakowie, zielona trawa, ogród
Gabinet Porcelanowy – Nowa wystawa na Zamku Królewskim

Gabinet Porcelanowy Gabinet Porcelanowy – to nowa, trwała ekspozycja na Zamku Królewskim na Wawelu, która…

Czytaj więcej
Panorama Wawel w Krakowie
Wawel a UNESCO – dlaczego Zamek jest na światowej liście?

Wawel jako symbol Polskiej historii Od najdawniejszych czasów Wawel w Krakowie stanowił symbol potęgi i…

Czytaj więcej
mur obronny zamek Wawel w Krakowi
Tajemnice Katedry Wawelskiej

Bazylika Archikatedralna świętego Stanisława i świętego Wacława, znana również jako Katedra Wawelska w Krakowie, jest…

Czytaj więcej
Zamek Wawel
Zamek Wawel
Koronacje królewskie na Wawelu

Historyczne koronacje Królewskie w Krakowie Wawel skrywa w swoich starych murach nie tylko arcydzieła architektoniczne,…

Czytaj więcej
Kaplica Zygmuntowska na Wawelu

Kaplica Zygmuntowska – największe dzieło znajdujące się w Katedrze Wawelskiej Kaplica Zygmuntowska, usytuowana na Wawelu…

Czytaj więcej
Kiedy zwiedzać Wawel?

Najlepszy czas na zwiedzanie zamku na Wawelu Wawel, perła krakowskiego krajobrazu, ożywa w każdym sezonie,…

Czytaj więcej
zamek wawel w krakowie
Jak tanio zwiedzać Wawel

Wawel to jedno z najważniejszych historycznych miejsc w Polsce. W tym artykule omówimy różne możliwości,…

Czytaj więcej
Wejście centralne na Wawel
„Cegiełki Wawelskie”

Cegiełki Wawelskie – patriotyczna akcja Gdy kroczymy w kierunku Wzgórza Wawelskiego od ulicy Kanoniczej czy…

Czytaj więcej
wejście do apartamentów królewskich na wawelu w krakowie
Wawel Podziemny. Lapidarium

Lapidarium Wawel, perła polskiego dziedzictwa, skrywa przed nami swoje najcenniejsze skarby w podziemiach Zamku Królewskiego.…

Czytaj więcej
Wawel
Świąteczne zwiedzanie Wawelu

Co się dzieje w święta na Krakowskim Wawelu? Kraków przyciąga nie tylko malowniczym krajobrazem, ale…

Czytaj więcej
Wycieczka na Wawel dla rodzin z dziećmi

Zbliżają się ferie zimowe, czas, który doskonale nadaje się na wycieczkę dla rodzin z dziećmi…

Czytaj więcej
wawel mankieta
Jakie skarby kryje Skarbiec

Wawel, majestatyczny zamek w sercu Krakowa, kusi tajemnicą i bogactwem swej historii. Jednak to, co…

Czytaj więcej
Wejście centralne na Wawel
Wawel z dzieckiem – co warto wiedzieć przed wycieczką?

Wawel dla najmłodszych Wawel to jedno z najbardziej znanych i popularnych miejsc w Polsce, które…

Czytaj więcej
Katedra Wawelska w Krakowie
Odkryj z nami Zamek Królewski na Wawelu

Jakie tajemnice i historie kryje Zamek Królewski? Kraków to jedno z najpiękniejszych miast w Polsce,…

Czytaj więcej